पोळा बाजार, गडचिरोली

आमच्या गडचिरोलीच्या पोळ्याला यायचं हं !

भात लागण उरकली. पाऊसपाणी चांगलाय. शिवाराला बरकतीची चाहूल लागलीये. धन्याच्या खुशीनं गेली चार महिनं ढोरासारखी राबलेली बैलं सुखावलीत. उद्या त्या सुखाचा सर्वोच्च सण. श्रावणी बैलपोळा.

इथं गडचिरोलीत गेली आठ दिवस छोट्या मोठ्या बाजारपेठा पोळ्यासाठी सजल्यात. गळपेंडी, बाशिंगं, झुली, बेगडं, घुंगरमाळा, दिष्टमनी, वशिंडाची बाशिंगं, तोडे... एक ना अनेक गोष्टी काय अन् किती म्हणून इचारू नका.

दर बारा कोसावर पोळ्याची स्टाईल बदलतीये. रंग बदलताहेत, साजरेकरणाचे ढंग बदलताहेत. माती कमी आणि लाकडं जास्त असलेल्या या भागात मातीच्या बैलांपेक्षा मदनावर ठेवून पुजण्यासाठी बाजारात लाकडाचीच बैलं जास्त.

बैलांना खाऊ घातला जाणारा नैवेद्यही अफलातून आहे. शेतकऱ्याच्या घरातलं सुखोत्सवाचं सर्वोच्च जेवण तुप लावलेली पुरणपोळी तर आहेच. पण जोडीला इथलं मुख्य पिक असलेला भात आणि शेतकरी वर्षभर ज्या ज्या भाज्या खातात त्या सर्वांची एकत्रित मिक्सव्हेज भाजी भात हे इथल्या नैवेद्याचे वैशिष्ट्य. आजच्या बाजारात हे नैवेद्यासाठीचं कडेबोळ विकत मिळत होतं गावोगाव, हे आणखी थोर.

टँक्टरनं चिखलात रोहकोळ घालण्याच्या जमान्यात इथं बैलांची संख्या तशी अजूनही लक्षणीय आहे. बैलांची संख्या जास्त असलेली गावं बैलपोळा, जत्रा, यात्रा, शंकरपट आणि झाडीपट्टीच्या नाटकांसाठीही केंद्र आहेत. आणि दर्दी लोकांच्या रसिक जगण्याची ही. भात कापणीला सुरवात होईल तेव्हा ही रसिकता शिगेला पोचेल आणि मग मोकळ्या होत जाणाऱ्या खाचरांमध्ये शंकरपटाचे अन् झाडीपट्चीचे खेळ रंगतील.

नव्या पै पाहूण्यांच खास आमंत्रण आहे...
आमच्या गडचिरोलीच्या पोळ्याला यायचं हं !